Szpakowski, Franciszek (1908–1990)

Franciszek Szpakowski urodził się w 1908 roku w Nowej Wilejce. Od 1945 roku mieszkał w Kętrzynie. Przed wojną, po odbyciu służby wojskowej, pracował w Wojskowym Instytucie Geograficznym w Wilnie, gdzie zajmował się pracami związanymi z fotografią. Po wojnie pracował m.in. jako stolarz w budownictwie rolniczym.

W jego najbliższej rodzinie nie było rozwiniętych tradycji instrumentalnych. Zainteresowanie cymbałami obudziła w nim gra miejscowego cymbalisty Piekarskiego. Mając około piętnastu lat, Szpakowski sam wykonał pierwszy instrument, wzorując się na znanych mu dawnych cymbałach. Gry uczył się przede wszystkim ze słuchu.

Przed II wojną światową występował na weselach i zabawach w kapelach o zmiennym składzie, w których obok cymbałów pojawiały się m.in. harmonia guzikowa, skrzypce, klarnet, instrumenty dęte i bęben. Podczas służby wojskowej grał również w orkiestrze dętej.

Po osiedleniu się w Kętrzynie przez kilka lat nadal intensywnie muzykował. Bezpośrednio po wojnie zagrał na ponad dwudziestu weselach oraz na licznych zabawach. Później nastąpiła trwająca około trzydziestu lat przerwa w publicznej grze. Do cymbałów powrócił na początku lat 80. W Wielkanoc 1982 roku akompaniował w kościele skrzypcom, organom i śpiewowi.

W 1982 roku wykonał nowe cymbały. Ich konstrukcję wzorował na instrumencie Szczepana Ozdoby, nie przejął jednak jego stroju, lecz zastosował własny układ dźwięków. Starsze cymbały Szpakowskiego miały siedemnaście pasm, natomiast nowy instrument dwadzieścia sześć. Muzyk stroił i grał ze słuchu. W jego repertuarze znajdowały się m.in. polki, walce, oberki, krakowiaki oraz melodie białoruskie i rosyjskie. Nie pozostawił uczniów kontynuujących jego sposób gry.