Radziusz, Wasyl (1928–2016)

Wasyl Filipowicz Radziusz urodził się w 1928 roku we wsi Iwieś w rejonie głębockim na Białorusi. Pochodził z wielodzietnej rodziny o tradycjach muzycznych. Wraz z braćmi Fiedotem, Piotrem i Mikołajem uczestniczył w miejscowym życiu muzycznym, szczególnie często grając z Mikołajem. Bracia występowali podczas wesel i zabaw. Po II wojnie światowej Radziusz powrócił do Iwesia, gdzie założył rodzinę. Z zawodu zajmował się budową pieców.

Grał na tradycyjnych cymbałach, reprezentując lokalną, północnobiałoruską tradycję wykonawczą. Jego repertuar obejmował polki, walce, kadryle, lawonichy oraz melodie związane z obrzędami weselnymi i bożonarodzeniowymi. Charakterystycznymi cechami jego gry były wyrazisty rytm, ornamentyka i improwizacja. W repertuarze Radziusza znajdowała się m.in. „Polka głębocka”, a wykonywana przez niego lawonicha należała do lokalnego wariantu utrzymanego w tonacji molowej. Grał jeszcze po ukończeniu siedemdziesiątego roku życia i przekazywał swoją wiedzę młodszym muzykom.

W latach 60., 70. i 80. XX wieku występował w wiejskiej kapeli, której podstawowy skład tworzyli skrzypek Feliks Bubulis, Wasyl Radziusz na cymbałach oraz mandolinista Iwan Lawonowicz. Kapela występowała w domu kultury w Iwesiu oraz uczestniczyła w przeglądach i konkursach, m.in. w Hołubiczach i Witebsku. W niektórych występach skład uzupełniali harmonista Mikołaj Sawczenko oraz cymbalista Arkadij Burec.

Radziusz był ważnym informatorem podczas badań terenowych prowadzonych przez studentów i wykładowców Białoruskiego Państwowego Uniwersytetu Kultury i Sztuki. Udokumentowano jego repertuar, sposób strojenia cymbałów, technikę i manierę wykonawczą. Zebrane materiały wykorzystano później m.in. przy rekonstrukcji obrzędu „Żeniaczka Ciareszki”. Radziusz zachował także wspomnienia dotyczące dawnej tradycji dudziarskiej regionu i przekazał informacje o dudziarzu Piotrze Burcu.

Po śmierci Radziusza w 2016 roku zachowały się nagrania jego gry oraz materiały terenowe. Lutnik Sergiej Czubryk wykonał również kopię cymbałów Radziusza, umożliwiającą dalsze poznawanie konstrukcji i brzmienia instrumentu używanego przez muzyka.