Kaduszkiewicz, Franciszek (1905–1974)

Urodził się w 1905 r. we wsi Czerniaty w powiecie postawskim na Wileńszczyźnie. Pochodził z rodziny o tradycjach muzycznych; na cymbałach grał również jego ojciec. Sam grał także na skrzypcach i przed wojną występował na weselach i potańcówkach w pięcioosobowej kapeli rodzinnej.

W 1945 r. osiadł w Starym Wołowie na Dolnym Śląsku. Pracował jako drogomistrz, a także w szkole w Wołowie. Kontynuował działalność muzyczną, a jego grę i repertuar rejestrował w drugiej połowie lat 50. Józef Majchrzak z Polskiego Radia Wrocław. Zachowały się m.in. audycje Koncert Jankiela z 1956 r. i Zespół cymbalistów ze Starego Wołowa z 1958 r.

W grze Kaduszkiewicza zachowały się cechy północnokresowej tradycji cymbałowej. Cymbały prowadziły wraz ze skrzypcami główną linię melodyczną, silnie ją ornamentując, m.in. tremolem i zdwojeniami oktawowymi, bez rozbudowanego akompaniamentu akordowego.

Był również budowniczym instrumentów. Wykonał około czterdziestu czternastopasmowych cymbałów, najczęściej z czterema lub pięcioma strunami w paśmie. Do ich budowy stosował m.in. jodłę lub świerk, klon i buk, a pałeczki wykonywał z grabu. Jeden z jego instrumentów, zakupiony od niego w 1972 r., znajduje się w zbiorach Muzeum Etnograficznego we Wrocławiu pod numerem MNWr E-5436.

W latach 50. prowadził naukę gry na cymbałach w Wołowie, Wrocławiu i Brzegu Dolnym. Dla uczniów budował mniejsze, trzynastopasmowe instrumenty i prowadził kilkunastoosobowy zespół cymbalistów. Nauka odbywała się ze słuchu. Uczniowie wykonywali zarówno repertuar przywieziony z Wileńszczyzny, jak i opracowania melodii poznanych już na Dolnym Śląsku. Wśród znanych z imienia i nazwiska uczniów byli Danuta Juszkiewicz, Edward Świrski i Kazimierz Just.

W części starszej literatury Franciszek Kaduszkiewicz występuje błędnie pod imieniem Wincenty. Gacek jednoznacznie wskazuje, że chodzi o tę samą osobę.