Holak, Edward (1910–1984)

Edward Holak urodził się w 1910 roku we wsi Błyszki w powiecie głębockim, w województwie wileńskim. W 1958 roku, w ramach powojennego przesiedlenia, osiadł w Rybicalu koło Rynu. Zajmował się rolnictwem, a po rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa także pszczelarstwem.

Był w dużej mierze samoukiem. Naukę gry na cymbałach rozpoczął około piętnastego roku życia. Od 1925 roku grywał na weselach i zabawach w rodzinnej okolicy. Występował najczęściej w czteroosobowej kapeli złożonej ze skrzypiec, harmonii, cymbałów i bębna. Brał również udział w wielkanocnym kolędowaniu, a w latach 30. występował jako cymbalista podczas Kaziuków w Wilnie.

Po osiedleniu się na Mazurach przez kilkanaście lat grywał przede wszystkim prywatnie. Przełomem stał się apel Maryny Okęckiej-Bromkowej ogłoszony w 1971 roku przez Radio Olsztyn, wzywający dawnych cymbalistów do zgłaszania się do rozgłośni. Holak odpowiedział na niego i ponownie rozpoczął publiczną działalność. Jego grę rejestrowało Radio Olsztyn, występował również w telewizji oraz podczas przeglądów i spotkań cymbalistów.

Od połowy lat 70. akompaniował miejscowym zespołom śpiewaczym i współpracował z zespołem pieśni i tańca w Giżycku, wykonując także melodie z Warmii i Mazur. Z zespołem wyjechał na Węgry, gdzie miał możliwość gry również na dużych cymbałach węgierskich. W 1976 roku został członkiem Stowarzyszenia Twórców Ludowych.

Holak zajmował się również budową instrumentów. Pierwsze własne cymbały wykonał około 1930 roku. Podczas służby wojskowej w Małopolsce w latach 30. zbudował dwa kolejne instrumenty, a w latach 70. cztery następne; jeden z nich, wykonany z drewna gruszy, powstał na zamówienie odbiorcy z Francji. Używany przez niego instrument miał szesnaście pasm po cztery struny.

Muzyk dysponował bogatym repertuarem instrumentalnym i wokalnym, obejmującym m.in. polki, walce, oberki, krakowiaki i inne melodie taneczne. W muzykowaniu uczestniczyła również jego żona Jadwiga, śpiewając znane z rodzinnych stron pieśni. Nikt z jego najbliższego otoczenia nie przejął po nim tradycji gry na cymbałach.